Gabor Maté • Waarom je jezelf zo vaak voorbijloopt

Waarom aanpassen zo vertrouwd voelt

Volgens arts en auteur Gabor Maté kunnen twee menselijke behoeften met elkaar botsen: verbonden zijn met anderen en trouw blijven aan jezelf. Hij spreekt over hechting en authenticiteit. Wanneer een kind ervaart dat boosheid of tegenspraak de verbinding met zijn ouders bedreigt, kan het leren die gevoelens te onderdrukken. Aanpassen wordt dan een manier om de relatie te beschermen, ook als daarvoor de eigen behoeften naar de achtergrond verdwijnen.

Dat perspectief nodigt uit om anders naar je eigen reacties te kijken. Stel dat je telkens bijspringt op het werk, ook wanneer je agenda vol zit. Doe je dat omdat je graag helpt, of omdat je bang bent iemand teleur te stellen? Behulpzaamheid is op zichzelf geen probleem. De vraag is hoeveel ruimte je voelt om ook eens te weigeren.

Wat heb je zelf nodig?

Authenticiteit draait bij Maté om contact houden met wat je werkelijk voelt. Niet alleen afstemmen op de verwachtingen van anderen, maar ook opmerken wat er in jezelf gebeurt.

Terug naar die extra taak. Misschien voel je irritatie zodra je collega erom vraagt, maar wuif je die meteen weg: Doe niet zo moeilijk, het is maar een kleine moeite. Probeer eens bij die eerste reactie stil te staan. Ben je moe? Had je andere plannen? Vind je de verdeling van het werk oneerlijk?

Je hoeft niet onmiddellijk naar dat gevoel te handelen. Je kunt het eerst erkennen en daarna afwegen wat je ermee doet. Misschien besluit je bewust om te helpen. Misschien merk je dat je opnieuw je eigen werk of vrije tijd zou moeten opofferen. Rekening houden met een ander hoeft niet te betekenen dat jouw behoeften buiten beeld blijven.

Begrijpen in plaats van veroordelen

Toch weer ja gezegd? Voor je jezelf verwijt dat je niet assertief genoeg bent, kun je onderzoeken welke overtuiging meespeelde. Dat sluit aan bij Compassionate Inquiry, de therapeutische benadering die Maté ontwikkelde. Daarin staat onder meer het herkennen van verborgen aannames en onbewuste patronen centraal.

Bij die volle agenda kan bijvoorbeeld de gedachte opduiken: Als ik niet help, ben ik een slechte collega. Maar zou je hetzelfde zeggen over iemand anders die aangeeft dat er niets meer bij kan? Zo’n vraag is geen excuus om alles bij het oude te laten. Ze helpt je onderzoeken of de regel die je jezelf oplegt wel redelijk is.

Probeer bij een volgend verzoek niet meteen te antwoorden. ‘Ik kijk even of dat lukt en kom erop terug’ geeft je ruimte om na te gaan wat haalbaar is. Misschien neem je de taak alsnog aan, bied je een kleiner aandeel aan of geef je aan dat het vandaag niet lukt.

Het doel is niet om voortaan overal nee op te zeggen. Het is om een ja te kunnen geven waar je zelf ook achter staat.

Wil je je verder verdiepen in zijn werk? In De mythe van normaal kijkt Maté kritisch naar de relatie tussen onze samenleving en gezondheid. Wanneer je lichaam nee zegt gaat dieper in op zijn visie op stress en lichamelijk welzijn.

In Hongerige geesten onderzoekt hij verslaving en de pijn die daar volgens hem achter kan schuilgaan. Het verstrooide brein belicht zijn kijk op AD(H)D en aandacht. Ontdek de vier boeken in de Bloom Shop en kies het thema waarin jij je verder wilt verdiepen.

Bronnen

• The Tim Ferriss Show - interview met Gabor Maté, aflevering 298. Transcript gepubliceerd op 4 juni 2018. Gebruikt voor Maté’s uitleg over hechting, authenticiteit en het onderdrukken van eigen gevoelens om de verbinding met anderen te behouden.
• Gabor Maté - Compassionate Inquiry. Toelichting op zijn officiële website over het onderzoeken van onderliggende overtuigingen, verborgen aannames en onbewuste patronen.