Wat willen kinderdromen vertellen?

In 'Deel 1: Kinderdromen begrijpen: wanneer is het normaal en wanneer vraagt het aandacht?' keken we naar kinderdromen op een spectrum: van onschuldige verwerking tot signalen die extra aandacht vragen. In dit tweede deel wil ik het anders benaderen. Niet alleen wat een droom betekent, maar hoe die zich vormt, en hoe dat mee evolueert met de leeftijd van een kind. Want een kind van zes beleeft en toont iets anders dan een kind van tien, en dat zie je ook terug in de droomtaal.

Ik heb me dat ooit heel concreet afgevraagd: houdt een droom eigenlijk rekening met de leeftijd van een kind? Het antwoord is niet eenduidig. Ja en nee. Ja, omdat de beelden vaak aansluiten bij de leefwereld van het kind. Nee, omdat wat eronder zit soms veel groter is dan wat een kind bewust kan dragen.

Spel en droom: dezelfde beweging

Die spanning zie je ook terug in iets anders: spel. Ik weet nog goed hoe ik als kind speelde met vormen en grenzen. Ik schreef de ene keer met kleine letters en de andere keer met grote, gewoon omdat ik dat leuk vond. Op school werd dat gecorrigeerd. Het hoorde niet zo. Ook andere dingen die ik deed – rolschaatsen op school, confetti strooien – vielen buiten wat mocht. Achteraf bekeken is dat interessant. Want wat ik toen deed, was eigenlijk niets anders dan uitproberen, grenzen aftasten, kijken wat er gebeurt als je iets anders doet dan verwacht.

Kinderen doen dat voortdurend. Spel is geen bijzaak, het is een manier om de wereld te begrijpen. En wat overdag niet helemaal ruimte krijgt, zie je vaak ’s nachts terug. In een andere vorm, met andere beelden, maar met dezelfde onderstroom: iets wil verkend worden.

Wanneer beelden zich vermommen

Een ander terugkerend element in dromen is vermomming. Dingen verschijnen zelden zoals ze letterlijk zijn. Spanning komt in een andere gedaante. Als iets dat achtervolgt, als een monster, als een dier dat te groot is om vast te pakken.

Ik heb dat ook gezien bij volwassenen die terugkijken op dromen uit hun kindertijd. Dromen waarin ze op de vlucht zijn voor iets wat ze niet kunnen benoemen. Dat kan van alles zijn: een moordenaar, een geest, een dinosaurus. Op het eerste gezicht lijkt dat fantasie of verwerking van wat ze gezien of gehoord hebben. En dat kan het ook zijn. Maar wanneer zulke beelden blijven terugkomen, of wanneer de spanning hoog blijft, kan er ook iets anders meespelen.

Een dinosaurus is in dat opzicht een interessant beeld. Niet omdat het per se “iets betekent”, maar omdat het iets toont over beleving. Voor een kind is zo’n dier enorm. Overweldigend. Niet te stoppen. Als je dat naast een ervaring legt waarin iets of iemand ook zo werd beleefd, zie je hoe zo’n beeld kan ontstaan. Dat vraagt voorzichtigheid. Niet alles hoeft verklaard te worden, en zeker niet bij een kind. Maar het vraagt wel dat je het serieus neemt wanneer iets blijft terugkomen of wanneer de angst groot is.

Hoe reageer je als ouder of opvoeder?

Hoe je erover praat, maakt een verschil. Niet door meteen te gaan duiden of oplossen, maar door ruimte te laten. Door te luisteren en te erkennen dat iets spannend was, zonder het groter te maken dan het al is. Wat in de praktijk vaak helpt, is eenvoud. Een kind hoeft geen uitleg over symboliek. Wel iemand die zegt dat het oké is dat het bang was. Dat het nu voorbij is. Dat het er niet alleen voor staat. Je kan daarbij zacht sturen, zonder te sturen. Door te vragen wat er in de droom hielp, of hoe het verhaal anders had kunnen aflopen. Door samen een beeld te zoeken dat rust brengt: iets dat beschermt, iets dat blijft.

De meeste dromen komen en gaan. Ze horen bij ontwikkeling, bij verwerking, bij het zoeken naar evenwicht. Maar wanneer dromen blijven terugkomen, wanneer ze het slapen beïnvloeden of doorwerken overdag, dan is het goed om verder te kijken. Wat vraagt de droom? Dromen willen vaak iets in beweging brengen. Soms licht en speels, soms intenser. Een kind hoeft dat niet alleen te dragen. De aanwezigheid van een volwassene – iemand die blijft kijken, luisteren en, indien nodig, hulp inschakelt – maakt daarin een wezenlijk verschil.

Heb jij een vraag over een kinderdroom (van je kind of van jezelf als kind)?
Mail naar contact@bloom.be, dan bekijken we samen welke duiding of ondersteuning passend is.

Literatuur & richtlijnen

Jacqueline Voskuil, Het Grote Dromenboek, Bloom.
K. Vollmar – Handboek der droomsymbolen, Uitgeverij Schors.