Het hoeft geen pijn te doen • Wat de nieuwe wetenschap van pijn ons leert

Gupta schreef dit boek niet alleen als arts en journalist. Ook in zijn eigen familie leven mensen met chronische pijn, en hij zag van dichtbij hoe moeilijk het is om je weg te vinden in de zorg, zelfs met zijn hulp. Voor het boek voerde hij tientallen interviews, met pijnexperts en met mensen die zelf met pijn leven. Wil je beter begrijpen hoe pijn werkt, of zoek je nieuwe manieren om ermee om te gaan? Lees dan zeker verder.

Pijn ontstaat in je brein

Je denkt misschien dat pijn begint bij een gebroken pols of een verzwikte enkel. Volgens Gupta begint ze pas wanneer je brein betekenis probeert te geven aan de signalen die het van die plek krijgt. In een fractie van een seconde koppelt je brein die nieuwe informatie aan wat het al weet: eerdere ervaringen, verwachtingen, sociale normen en andere zintuiglijke prikkels.

Gupta vergelijkt het met scrollen door sociale media. Komt een alarmerend bericht van een bron die je vertrouwt, dan krijgt het meteen voorrang. Komt het van een onbetrouwbare bron, dan wordt het afgezwakt of genegeerd. Zo beslist je brein hoe hard het de pijn opdraait, of het de pijn uitzet, of zelfs pijn creëert zonder duidelijke reden. Daarom kan zelfs wat je ’s middags at, of een fijn of moeilijk telefoongesprek, invloed hebben op hoeveel pijn je ’s avonds voelt.

Het hoopvolle nieuws: er zijn steeds meer aanwijzingen dat het brein zichzelf kan herbedraden. Zo kan pijn minder intens worden, korter duren en soms zelfs helemaal verdwijnen.

Wist je dat?

• Een kind huilt soms pas wanneer het de bezorgde blik van een ouder ziet. Het zoekt bij een vertrouwde bron hoe ernstig de prikkel is.
• Bloed zien op je handen maakt de pijn naar alle waarschijnlijkheid erger.
• Alleen al een naald zien zet je brein klaar voor pijn, ook als wat volgt eigenlijk geen pijn doet.
• Bij een “brain freeze” grijp je naar je hoofd, terwijl je warme tong tegen je koude gehemelte drukken beter helpt.

Een verhaal dat dichtbij komt

Het boek opent met een persoonlijk verhaal. Gupta’s moeder, 82 jaar en bijna nooit ziek, verloor haar evenwicht terwijl ze een koffer voortrok en viel. Ze bleek een breuk in haar onderrug te hebben en kon van de pijn nauwelijks nog uit bed komen. Na een minimaal invasieve ingreep voelde ze bijna meteen verlichting. Een paar dagen later stond ze alweer fluitend te koken in de keuken.

Wat Gupta vooral bijbleef, was de kracht van hun gesprekken. Praten deed zijn moeder deugd, en het feit dat hij luisterde, erkende haar pijn. Die gesprekken en het optimisme dat eruit groeide, werden volgens hem een deel van haar herstel. Zodra ze aan de beterhand was, wilde ze zo’n episode voorkomen, onder meer door aan haar evenwicht te werken. De les voor Gupta: alles hangt samen. Je symptomen, je pijn en wie je bent.

Vier inzichten om mee te beginnen

1. Word mee-onderzoeker van je eigen pijn. Gupta vertelt over Bess Talbot, die jarenlang met zware migraine leefde, op een bepaald moment zelfs elke dag. Pas toen een arts doorvroeg over een oude val tijdens het cheerleaden in haar tienerjaren, viel de puzzel in elkaar. Met onder meer gerichte kinesitherapie voor haar nek kreeg ze haar leven terug. Haar verhaal toont hoe belangrijk het is om je volledige pijnverhaal te delen, ook oude letsels die je zelf onbelangrijk vindt.
2. Van rust naar beweging. Bij een blessure dachten we lang aan rust, ijs, compressie en hoogleggen. Het bewijs wijst volgens Gupta steeds meer in de richting van mobilisatie, beweging, pijnstilling en therapie. De gemeenschappelijke gedachte: laat het natuurlijke herstelvermogen van je lichaam zijn werk doen. Niet elke ontsteking is per definitie slecht.
3. Houd je fascia soepel. Fascia is het dunne bindweefsel rond al je spieren. Het kan in de loop van je leven stijf en pijnlijk worden. Gupta noemt een foamroller een van de belangrijkste hulpmiddelen. Regelmatig gebruik kan de kans op pijn verkleinen, zeker na een blessure aan zacht weefsel.
4. Zoek verbinding. Iedereen heeft volgens Gupta innerlijke krachten die pijn kunnen helpen voorkomen of verminderen. Dat begint bij verbinding: tussen arts en patiënt, binnen families en in zorgzame gemeenschappen. Ook psychologische ondersteuning wordt steeds vaker als eerste stap aangeraden, en niet langer als laatste redmiddel.

Wat vind je nog in het boek?

In het tweede deel van het boek helpt Gupta je om zelf actie te ondernemen, met hoofdstukken over lichaam en geest samen, beter slapen, gezond eten, meer bewegen, verbinding met anderen en genieten van mooie momenten en herinneringen. Hij bekijkt ook wat het onderzoek zegt over acupunctuur, triggerpointinjecties, CBD, psychedelica en natuurlijke supplementen, en over eeuwenoude helingspraktijken die volgens hem te lang onterecht genegeerd zijn door de westerse geneeskunde.

Het hoeft geen pijn te doen verschijnt op 7 oktober bij uitgeverij Lucht. Paperback met flappen, 384 pagina’s, € 24,95.