Bloom 2 is uit! Chinese Jaarhoroscoop 2024 >

Narcisme • Ga je lopen of kijk je verder?

Liefde & Relatie
Nathalie De Jongh
22/09/2023
Narcisme • Ga je lopen of kijk je verder?

Wat is een narcist? Er is waarschijnlijk nog nooit zoveel gesproken, gelezen en geschreven over narcisme als in het laatste decennium. Het begrip kent intussen meerdere ongenuanceerde definities die niet altijd op de juiste manier hun weg vinden in de wereld. Een narcistische persoonlijkheidsstoornis en narcistische persoonlijkheidstrekken – het is niet hetzelfde. En dat maakt een wereld van verschil.

Wil je weten wat narcisme is en wat een narcist doet? Google er eens op los. Na een tijdje voel je je misselijk worden van wat je leest. Volgens de gemakkelijk vindbare content online loop je best zo snel mogelijk weg van een narcist. Want zo’n persoon breekt je, maakt je kapot, verpest je leven, maakt je dagen en nachten tot een hel.

Maar is dat wel zo? Zit je zelf in een situatie met iemand waarvan je denkt dat het een narcist is? Stel jezelf dan eens de vraag: gaat het over een zware narcistische persoonlijkheidsstoornis? Deze mensen hebben inderdaad een pathologisch probleem waarmee ze zichzelf en de mensen in hun omgeving zeer zwaar kunnen belasten. Er valt, volgens zo goed als alle bronnen, niets aan te doen. Weglopen, je leven elders en anders heropbouwen, dat is de enige optie die je verder vrijwaart van emotionele en misschien fysieke beschadigingen. Het is echter een niet wetenschappelijk onderbouwde visie – meer nog, de deskundigen in de klinische psychologie beseffen zelf dat soms tussen de bomen het bos niet meer valt te zien.

En gaat het ook echt altijd over een narcistische persoonlijkheidsstoornis? Of over narcistische persoonlijkheidstrekken? Het is niet hetzelfde en daar zijn veel mensen zich niet bewust van. Het is een verschil waarover je meer vindt als je dieper graaft. Het is ook een verschil dat bij begrip ervan keuzes beter kan onderbouwen en levens positief kan veranderen.

Bij iemand met narcistische persoonlijkheidstrekken zoeken we het begin ervan bij een of meerdere jeugdtrauma’s. Deze trauma’s, waarbij verkeerde of zeer moeilijke relatiestructuren een basis hebben gelegd die onvolledig is, zorgen ervoor dat kinderen zichzelf vormen en veranderen.

Wat is het verschil?

Een persoon met een narcistische persoonlijkheidsstoornis die negatief doorweegt, kan volgende kenmerken vertonen: hij misleidt, schept verwarring, kopieert goed gedrag om zijn leegte te maskeren, heeft geen empathie, controleert en destabiliseert zijn naasten zoveel mogelijk, doet aan ‘gaslighting’, manipuleert en isoleert. Een zware narcist kan niet naar zichzelf kijken en verdraagt geen kritiek. Het lijstje is hiermee zelfs niet helemaal afgevinkt.

Toch zijn er gradaties. Er zijn altijd gradaties. In alles.
Een persoon met (een aantal) narcistische persoonlijkheidstrekken is onder de juiste omstandigheden wél in staat om naar zichzelf te kijken. Hij is wél in staat om zichzelf in vraag te stellen. Hij is wél bereid om aan zichzelf te werken.

Daarnaast is het belangrijk om te beseffen dat het enkel aan een deskundige is om al dan niet een diagnose te stellen. Deze professional zal met voorzichtigheid te werk gaan bij het stellen van een diagnose en meer nodig hebben dan een enkele ontmoeting en eenvoudige persoonlijkheidstesten.

Het label vs. het echte etiket

”In de basis die deze getraumatiseerde kinderen voor zichzelf creëren, zit een diepgaande frustratie en angst om liefde niet te kunnen ervaren zoals het in oorsprong bedoeld is.”

Het is verontrustend dat in onze samenleving het label ‘narcist’ zo gemakkelijk en snel gegeven wordt aan mensen die andere mensen schade berokkenen. Laat ons niet voorbij gaan aan de problematiek van de persoon waarbij de negatieve kenmerken van narcisme zwaar doorwegen, maar laat ons wel ook nadenken over het menselijke mechanisme dat er met momenten voor zorgt dat we anderen kwetsen.

Een spijtige vergissing, onvoorziene en ongewilde nalatigheid, emotionele luiheid of onrijpheid en impulsieve reacties kunnen kwetsuren veroorzaken. Een verbindende communicatie is niet altijd aanwezig in relaties en dat gemis kan leiden tot veel verdriet, onbegrip en frustraties. Frustraties die lang blijven borrelen en uiteindelijk als een vulkaan uitbarsten, maken veel stuk en laten innerlijk puin achter. Men hoeft niet altijd met een narcist geconfronteerd te worden om dergelijke (langdurige) situaties mee te maken.

Bij iemand met narcistische persoonlijkheidstrekken zoeken we het begin ervan bij een of meerdere jeugdtrauma’s. Deze trauma’s, waarbij verkeerde of zeer moeilijke relatiestructuren een basis hebben gelegd die onvolledig is, zorgen ervoor dat kinderen zichzelf vormen en veranderen.

Vanuit de pijn die ze ervaren, sluiten ze zich (gedeeltelijk) af van hun gevoelskern en ontwikkelen persoonlijkheidstrekken die zij als het juiste overlevingsmechanisme beschouwen. In de basis die ze voor zichzelf verder creëren, zit een diepgaande frustratie en angst om liefde niet te kunnen ervaren zoals het in oorsprong bedoeld is.

De gedragskenmerken die ontwikkeld worden, zijn terug te vinden in het lijstje van ‘de narcist’. De ene persoon kan uitgroeien tot een manipulatieve controlefreak terwijl een andere persoon onbewust zijn naasten destabiliseert en zelfs isoleert om zichzelf zeker te kunnen blijven voelen. Omdat de gradaties schijnbaar eindeloos zijn, is hokjesdenken absoluut niet van toepassing.

Om verandering in gang te zetten, zowel voor de persoon met narcistische persoonlijkheidstrekken als voor de naaste omgeving, dient gekeken en gewerkt te worden op maat van de persoon.

Op maat van de persoon

Wanneer is iemand in staat om naar zichzelf te kijken? Een mens waarbij in de kindertijd de basisbehoeften, ook de emotionele, werden vervuld op een liefdevolle manier kan normaal gezien vlot en zonder al te veel doorbraakwerk de innerlijke kern bereiken. Hij of zij kan bewust voelen en nadenken over zelfgroei en handelt vanuit een juist ethisch patroon.

Iemand die dat niet heeft geleerd en foutieve patronen heeft ontwikkeld, zal niet meteen staan springen om grondig in de spiegel te kijken. Patronen doorbreken en nieuwe patronen opbouwen – (1) het is niet gebeurd van vandaag op morgen, (2) het vraagt veel moed om naar de donkere stukken van je persoonlijkheid te kijken en (3) het kan alleen gebeuren als er een sterke wil is om dingen fundamenteel te veranderen.

Wanneer is die wil sterk genoeg om daarmee te beginnen? Dat zal voor iedereen anders zijn, hoewel een heftige en levensveranderende situatie dikwijls het startschot geeft om in het diepe water van verandering te springen.

Een mens kan dat niet alleen, en vooral, hij/zij hoeft dat niet alleen te doen. Of er nu narcistische persoonlijkheidstrekken in het spel zijn of niet, zoiets groots heeft enkel slaagkans als er veel liefde, empathie en dikwijls professionele hulpverlening bij komt kijken.

Het zal een zoektocht zijn. En geen eenvoudige. Het vergt focus, het leggen van de juiste prioriteiten, aandacht voor innerlijke processen en tijd. Veel tijd. Het duurt alvast minstens drie maanden voor nieuwe patronen zich echt hebben ingebed in een leven. Daarna blijft het een kwestie van opbouwen, herbekijken en het verder vergaren van inzichten, kennis en wijsheden.

Het belang van de tegenspeler

”De gemiddelde tegenspeler van de 'narcist': emotioneel-afhankelijk, een groot empathisch vermogen, hooggevoelig of hoogsensitief.”

Bovendien is het niet alleen de persoon met de narcistische persoonlijkheidstrekken die in de spiegel moet kijken. De persoon die een relatie wil met hem of haar staat eveneens voor een bepaalde zelfconfrontatie. Of het nu over de partner, een familielid, een vriend(in) of een kennis gaat, de principes blijven dezelfde.

De sleutelwoorden? Inzicht en zelfliefde. De combinatie ervan is uiterst krachtig. Het is intussen geweten dat mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis of -trekken bepaalde mensen aantrekken. Dikwijls gaat het over emotioneel-afhankelijke mensen met een grote empathie (ook hier spelen jeugdtrauma’s een rol) en niet zelden over hooggevoelige en/of hoogsensitieve mensen.

Voor hen is het een opdracht om grenzen te stellen en hun liefde niet altijd aan anderen te geven, maar evenzeer aan zichzelf. Daarom is het belangrijk dat zij zichzelf en hun interactie met de wereld onder de loep nemen. Inzicht in hoe zij zich opstellen in eender welke interactie is noodzakelijk om (1) te ontdekken waar hun grenzen liggen, (2) deze te stellen en (3) deze te bewaken.

Daarnaast is het onmisbaar in dit verhaal om het potje met zelfliefde aan te vullen, want enkel iemand die op een goede manier van zichzelf houdt, gaat vol vertrouwen en zonder angst met anderen om.

Tijd voor verandering

Is er een aanwijsbaar moment op een relatietijdlijn om hier aandacht aan te schenken? In een ideale wereld worden we vlot geboren, hebben we een vreugdevolle kindertijd die gezegend is met liefde van ouders en vinden we een partner die ons aanvult en beschermt, ons stimuleert om persoonlijke groei serieus te nemen en zelf ook niet bij de pakken blijft zitten. Daarnaast houden we van onszelf en accepteren we van onszelf en van elkaar dat we niet in alles even goed kunnen zijn.

De ideale wereld bestaat echter niet. Meestal kabbelt het leven voort tot het voelbaar wordt dat er nood is aan verandering. Als iemand in een relatie zit met een persoon die narcistische persoonlijkheidstrekken vertoont, of dat nu de partner, een familielid of een vriend(in) is, kan het zijn dat men op een punt belandt vanwaar bijna geen terugkeer mogelijk is.

Het kan zijn dat men leeggegeven is en dat zelfliefde en innerlijke kracht zijn weggevaagd door angst, stress en diep verdriet. Soms is het onvermijdelijk dat het zover komt en het enige dat op dat moment bovenaan de lijst moet staan, is genezen. Dat herstel verdient aandacht en tijd.

Als bij beide partijen tijdens en na de hersteltijd voldoende liefde aanwezig is om, eventueel onder professionele begeleiding, constructief aan verandering te werken, is veel mogelijk. De mens is een veerkrachtig wezen en is in staat om wonderen te verrichten.

Update (zelf)liefde

Het verhaal is nog niet gedaan. Men wil beiden aan de relatie werken – mooi. Men doet dat ook. Prachtig. Maar patronen zijn hardnekkig. Zelfs als men bewust aandacht schenkt aan het opbouwen van nieuwe en het herkennen en ombuigen van oude patronen, kan het gebeuren dat er op een bepaald moment toch iets oud naar boven komt kruipen.

Dat is oké. Dat is heel normaal. Het toepassen van verbindende communicatie is dan zeer belangrijk. In gesprek gaan met elkaar op een liefdevolle en respectvolle manier is de enige manier om verder te groeien. Is het lastig? Ja. Vraagt het veel energie? Ja. Is het de moeite waard? Ja. Op dat moment krijgt de liefde een update.

Beide personen in dit proces staan er daarnaast best voldoende bij stil dat zelfliefde ook regelmatige updates verdient. Het einddoel is namelijk gezond narcisme: hou van jezelf zodat je evenveel van de ander kan houden.

Vond je dit een boeiend artikel en wil je meer artikelen?

Abonneer je nu en ontvang één jaar lang alle edities van Bloom. Bespaar €20 en geniet van de voordelen.

Reacties

Een account is verplicht om te reageren. Log in of registreer je nu

Inloggen / registreren

Wat anderen ook lezen

Inspiratie

Paramahamsa Vishwananda • devotie en dienstbaarheid in de harten van spirituele zoekers

Op het gebied van spiritualiteit treden door de eeuwen heen verheven Zielen naar voren. Het zijn…

Lees meer
Astrologie

PREVIEW // Jouw Chinese horoscoop 2024

In Bloom 2 - 2024 besteden we traditiegetrouw ruimschoots aandacht aan het Chinese Nieuwjaar en de…

Lees meer
Inspiratie

De spirituele taal van bloemen

Bloemen hebben altijd al een intrigerende aantrekkingskracht gehad op ons. Hun prachtige kleuren,…

Lees meer
Bloom 2 - 2024

Word een Bloom’er

  • 8 edities van het Bloom-tijdschrift op jaarbasis

  • toegang tot alle leesartikelen uit het Bloom-tijdschrift + extra leesvoer

  • EXCLUSIEF! bereken en lees (on)beperkt persoonlijke geboortehoroscopen

  • kortingen op geselecteerde producten in de BloomShop

  • unieke themahoroscopen: je Jaarhoroscoop 2024, Ascendanthoroscoop 2023-2024, je Chinese horoscoop 2024,...

Nieuwsbrief

Meld je aan voor de nieuwsbrief van Bloom en geniet 5% korting in de Bloom Shop.
Wekelijks ontvang je inspirerende leesartikelen, promoties en zoveel meer.
De kortingscode ontvang je in je mailbox.
Have a magical day!
Bloom